Ἡ εἴσοδος στὴ Μεγάλη Τεσσαρακοστή δὲν εἶναι ἀπλῶς ἡ ἀρχὴ μιᾶς περιόδου νηστείας· εἶναι ἡ ἀρχὴ μιᾶς ἀποκαλύψεως. Διότι ἡ Ἐκκλησία δὲν μᾶς καλεί νὰ ἀλλάξουμε συνήθειες, ἀλλὰ νὰ ἀνακαλύψουμε τὸ ἀληθινὸ μέτρο τῆς ὑπάρξεώς μας. Μᾶς καλεί νὰ σταθοῦμε ἐνώπιον τοῦ μυστηρίου τοῦ ἑαυτοῦ μας, ὄχι ὅπως φαινόμαστε, ἀλλὰ ὅπως εἴμαστε ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ.
Τὸ πρῶτο βῆμα αὐτῆς τῆς πορείας εἶναι ἡ ἀλήθεια. Ὄχι μία ἀλήθεια θεωρητική, ἀλλὰ ὑπαρξιακή. Νὰ ἀναγνωρίσουμε ὅτι συχνὰ ζοῦμε στὴν ἐπιφάνεια τοῦ ἑαυτοῦ μας, ἀποφεύγοντας τὸ βάθος. Ὅτι ἡ καρδιά διασκορπίζεται μέσα σὲ πλῆθος μεριμνῶν καὶ χάνει τὴν ἑνότητά της. Ὅτι ὁ ἄνθρωπος, πλασμένος γιὰ κοινωνία, συνηθίζει νὰ ζεῖ ὡς μονάδα κλειστή, φοβούμενος τὴν ἀγάπη, διότι ἡ ἀγάπη ἀπαιτεῖ ἔξοδο καὶ προσφορά.
Ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ εἶναι ἀκριβῶς αὐτὴ ἡ ἔξοδος. Εἶναι ἡ πορεία ἀπὸ τὴν αὐτάρκεια στὴν κοινωνία, ἀπὸ τὴν ψευδαίσθηση τῆς πληρότητας στὴν ταπείνωση τῆς ἀναζητήσεως. Διότι μόνον ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἀποδεχθεῖ τὴν πτωχεία του, μπορεῖ νὰ δεχθεῖ τὸ πλήρωμα τοῦ Θεοῦ.
Ἡ νηστεία, στὴν βαθύτερη σημασία της, δὲν εἶναι ἄρνηση τοῦ κόσμου, ἀλλὰ ἀπελευθέρωση ἀπὸ τὴν ἐξάρτηση. Δὲν εἶναι περιφρόνηση τῆς ὕλης, ἀλλὰ ἀποκατάσταση τῆς ἐλευθερίας. Ὁ ἄνθρωπος ποὺ νηστεύει μαθαίνει νὰ μὴν ὑποτάσσεται στὴν ἀνάγκη καὶ ἀνακαλύπτει ὅτι ἡ ζωή του δὲν θεμελιώνεται στὸ τί κατέχει, ἀλλὰ στὸν Τίνα ἀγαπᾷ.
Ἡ προσευχή, ὁμοίως, δὲν εἶναι θρησκευτικὸ καθῆκον, ἀλλὰ ἀναπνοὴ τῆς ψυχῆς. Εἶναι ἡ ἐπιστροφὴ τοῦ νοὸς στὴν καρδιά καὶ τῆς καρδιᾶς στὸν Θεό. Μέσα στὴν προσευχή, ὁ ἄνθρωπος παύει νὰ εἶναι κέντρο τοῦ κόσμου καὶ γίνεται δέκτης τῆς θείας παρουσίας. Καὶ τότε ἀνακαλύπτει ὅτι ἡ ἀληθινὴ ζωή δὲν εἶναι ἡ αὐτοεπιβεβαίωση, ἀλλὰ ἡ κοινωνία.
Καὶ ἡ μετάνοια, ποὺ βρίσκεται στὸ κέντρο αὐτῆς τῆς περιόδου, δὲν εἶναι ψυχολογικὴ ἐνοχή, ἀλλὰ ὀντολογικὴ μεταστροφή. Εἶναι ἡ ἀλλαγὴ τοῦ τρόπου ὑπάρξεως. Εἶναι ἡ στιγμή ποὺ ὁ ἄνθρωπος παύει νὰ ζεῖ γιὰ τὸν ἑαυτό του καὶ ἀρχίζει νὰ ζεῖ ἐν σχέσει. Διότι ἡ ἁμαρτία, στὴν οὐσία της, δὲν εἶναι παρά ἡ διάρρηξη τῆς σχέσεως, καὶ ἡ μετάνοια εἶναι ἡ ἀποκατάστασή της.
Γι’ αὐτὸ καὶ ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ εἶναι καιρὸς ἐλευθερίας. Ὄχι διότι γίνεται εὐκολώτερη ἡ ζωή, ἀλλὰ διότι γίνεται ἀληθινότερη. Ὁ ἄνθρωπος ποὺ βαδίζει αὐτὴν τὴν ὁδὸ ἀνακαλύπτει σταδιακὰ ὅτι ἡ καρδιά του πλαταίνει, γίνεται ἱκανὴ νὰ χωρέσει τὸν Θεὸ καὶ τὸν ἄλλον. Καὶ τότε ἡ ὕπαρξη παύει νὰ εἶναι ἀγώνας ἐπιβιώσεως καὶ γίνεται μυστήριο κοινωνίας.
Στὸ τέλος αὐτῆς τῆς πορείας δὲν βρίσκεται ἡ στέρηση, ἀλλὰ ἡ Ἀνάσταση. Διότι ἡ Μεγάλη Τεσσαρακοστὴ δὲν ἔχει νόημα καθ’ ἑαυτήν· εἶναι ἡ ὁδὸς ποὺ ὁδηγεῖ στὸ Πάσχα. Εἶναι ἡ πορεία μέσα ἀπὸ τὸν σταυρὸ πρὸς τὴ ζωή. Καὶ ὅσοι βαδίζουν αὐτὴν τὴν ὁδὸ μὲ ἀλήθεια καὶ ταπείνωση, ἀνακαλύπτουν ὅτι ἡ Ἀνάσταση δὲν εἶναι μόνον γεγονὸς τοῦ Χριστοῦ, ἀλλὰ καὶ δυνατότητα τοῦ ἀνθρώπου.
Ἀς εἰσέλθουμε, λοιπόν, στὴν ἱερὰ αὐτὴ περίοδο μὲ σιωπὴ καὶ ἐλπίδα. Ὄχι ὡς ὑποχρέωση, ἀλλὰ ὡς πρόσκληση. Ὄχι μὲ φόβο, ἀλλὰ μὲ ἐμπιστοσύνη. Διότι ὁ Θεὸς ποὺ μᾶς καλεί στὴ μετάνοια εἶναι ὁ ἴδιος ποὺ μᾶς χαρίζει τὴ ζωή. Καὶ ἡ πορεία πρὸς Αὐτόν εἶναι πάντοτε πορεία ἀπὸ τὸ σκοτάδι πρὸς τὸ φῶς, ἀπὸ τὸν θάνατο πρὸς τὴν Ἀνάσταση, ἀπὸ τὸν κατακερματισμὸ πρὸς τὴν πληρότητα τῆς κοινωνίας.
